جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ - ۰۷:۵۲
آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) با تربیت شاگردان برجسته، الگوی علمی آینده حوزه‌های علمیه را ترسیم کرد

حوزه/حجت الاسلام فخارشاکری با اشاره به نقش علمی و تربیتی آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی(ره) اظهار داشت: ایشان با تتبع گسترده در فقه و اصول، نقد روشمند دیدگاه‌های علمی، تأسیس مراکز علمی و تربیت شاگردان برجسته، الگویی ماندگار برای پرورش فقها و نخبگان و تقویت آینده علمی حوزه‌های علمیه ارائه کردند.

حجت‌الاسلام مرتضی فخار شاکری، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به جایگاه علمی و حوزوی آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی(ره) اظهار داشت: ایشان قریب به ۹۵ سال از عمر پربرکت خود را در مسیر خدمت به شریعت اهل‌بیت(ع) و تعمیق معارف این مکتب سپری کردند و در عرصه‌های مختلف علمی، فقهی و حوزوی آثار و دستاوردهای ارزشمندی از خود به یادگار گذاشتند.

وی با بیان اینکه برای شناخت جایگاه علمی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) باید هم به ویژگی‌های فردی و علمی ایشان و هم به فعالیت‌های آموزشی و نهادی توجه کرد، افزود: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های علمی ایشان، تتبع جامع و گسترده در مباحث فقه و اصول بود؛ به‌گونه‌ای که در مباحث اصولی، دیدگاه‌های عالمان متقدم و متأخر، به‌ویژه شیخ انصاری، آخوند خراسانی، محقق نائینی، آقا ضیاء عراقی، محقق اصفهانی و استادشان آیت‌الله‌العظمی خویی را با دقت بررسی و تحلیل می‌کردند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری ادامه داد: ایشان در مباحث فقهی نیز تلاش می‌کردند دیدگاه‌های فقهای متقدم و متأخر را تا حد امکان در درس مطرح کنند و با بررسی آرای مختلف، زمینه شناخت دقیق‌تر مبانی فقهی و استنباط احکام را برای شاگردان فراهم آورند.

حجت الاسلام فخار شاکری، حافظه علمی قوی را از دیگر ویژگی‌های برجسته این مرجع فقید دانست و گفت: آیت‌الله وحید خراسانی در جلسات درس عمدتاً از حافظه خود بهره می‌گرفتند و کمتر به دفتر و نوشته‌های از پیش تدوین‌شده مراجعه می‌کردند؛ این ویژگی در کنار گستردگی مطالعات و تسلط ایشان بر مباحث، نشان‌دهنده احاطه علمی و قدرت بازیابی مطالب بود.

وی با تأکید بر جایگاه نقد علمی در مکتب فقهی و اصولی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) تصریح کرد: نقدهای ایشان مبتنی بر مبانی و روش علمی بود و جنبه شخصی نداشت؛ بلکه با بررسی دقیق دیدگاه‌ها و تحلیل مبانی علمی صاحب‌نظران همراه می‌شد.

این استاد دانشگاه با اشاره به گستردگی محضر استادان علمی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) خاطرنشان کرد: ایشان به دلیل برخورداری از عمر علمی طولانی، از محضر استادان برجسته‌ای بهره برده بودند و حتی در درس مرحوم مظفر نیز حضور داشتند؛ ازاین‌رو، شاگردان ایشان نیز از طریق این استاد، با بخش گسترده‌ای از میراث علمی عالمانی آشنا شدند که برخی از نسل‌های بعدی حوزه فرصت درک مستقیم محضر آنان را نداشتند.

حجت الاسلام فخار شاکری با اشاره به یکی دیگر از ویژگی‌های مکتب علمی این مرجع فقید بیان کرد: آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) در برخی مباحث اصول فقه، مبانی اعتقادی را نیز مورد توجه قرار می‌دادند و این دانش را صرفاً مجموعه‌ای از مباحث عقلی و نظریات بشری تلقی نمی‌کردند؛ بلکه میان مباحث اصولی و معارف اعتقادی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) پیوند برقرار می‌ساختند.

وی افزود: این رویکرد نشان می‌دهد که نگاه ایشان به علوم حوزوی، نگاهی جامع و مبتنی بر منظومه معارف اسلامی بود و مباحث علمی را در ارتباط با مبانی اعتقادی و آموزه‌های دینی مورد بررسی قرار می‌دادند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری با اشاره به فعالیت‌های علمی و فرهنگی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) اظهار داشت: ایشان افزون بر فعالیت‌های علمی و تدریسی، با تأسیس مؤسسات و مراکز علمی و دینی، در مسیر احیای معارف اهل‌بیت(ع) در عرصه‌های فقه، اصول، کلام و معارف امامیه گام برداشتند.

وی با اشاره به مؤسسه باقرالعلوم(ع) گفت: این مرکز در عرصه فقه و اصول فعالیت داشته و زمینه حضور استادان و تربیت طلاب مستعد را فراهم کرده است؛ توجه ایشان به تأسیس چنین مراکزی نشان می‌دهد که نگاهشان تنها به فعالیت‌های علمی زمان خود محدود نبود، بلکه آینده حوزه‌های علمیه و ضرورت تربیت استادان و نخبگان علمی را نیز در نظر داشتند.

حجت الاسلام فخار شاکری ادامه داد: از دیگر اقدامات ایشان، توجه به مناطق مختلف و اعزام نیروهای آشنا با معارف اهل‌بیت(ع) برای تقویت بنیه اعتقادی شیعیان بود تا پیروان این مکتب در مناطق مختلف از نظر معرفتی و اعتقادی با خلأ مواجه نشوند؛ در عین حال، ایشان برای برادران غیرشیعه نیز اهمیت قائل بودند، اما بر حفظ و تقویت مبانی اعتقادی شیعه و معارف امامیه تأکید داشتند.

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) با آینده‌نگری، زمینه تربیت نسل جدید فقها را فراهم کرد

وی در تبیین نقش تربیتی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) در پرورش نسل جدیدی از فقها، مجتهدان و نخبگان حوزوی اظهار داشت: یکی از ابعاد مهم شخصیت ایشان، توجه ویژه به تربیت نیروهای علمی و ایجاد بسترهای مناسب برای رشد استعدادهای حوزوی بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری افزود: تأسیس مؤسسات علمی در داخل و خارج از کشور با اهداف و مأموریت‌های مشخص، زمینه تربیت نیروهای متخصص و ترویج معارف اهل‌بیت(ع) را فراهم می‌کرد؛ در برخی از این مراکز، نخبگان علمی جذب می‌شدند و با فراهم شدن امکانات و شرایط مناسب، زمینه استمرار فعالیت‌های علمی و تقویت جایگاه فقاهت فراهم می‌آمد.

حجت الاسلام فخار شاکری با اشاره به سیره فردی و تربیتی این مرجع فقید تصریح کرد: یکی از جلوه‌های قابل توجه شخصیت ایشان، اهتمام جدی به درس و مسئولیت علمی بود. نقل شده است که با وجود درگذشت فرزندشان، درس را تعطیل نکردند و صبح روز بعد در جلسه درس حاضر شدند. این رفتار نشان‌دهنده میزان اهتمام ایشان به مسئولیت علمی و خدمت به شریعت اهل‌بیت(ع) بود.

وی خاطرنشان کرد: آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) در طول سالیان متمادی با جدیت و خستگی‌ناپذیری به فعالیت علمی ادامه دادند و نشان دادند که خدمت به دین و معارف اهل‌بیت(ع) نیازمند دغدغه‌مندی، تلاش مستمر و پرهیز از اتلاف عمر است؛ از این منظر، سیره ایشان می‌تواند الگویی ارزشمند برای استادان، طلاب و پژوهشگران حوزه‌های علمیه باشد.

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش ایشان در تربیت استادان و نخبگان علمی حوزه گفت: شماری از استادانی که امروز در شمار چهره‌های برجسته حوزه‌های علمیه قرار دارند، از مکتب علمی ایشان بهره برده‌اند و این موضوع بیانگر عمق تأثیرگذاری ایشان در تربیت نسل‌های علمی حوزه است.

نظم علمی، بیان شیوا و تقویت روحیه پرسشگری از ویژگی‌های تدریس ایشان بود

حجت الاسلام فخار شاکری با اشاره به مؤلفه‌های قابل الگوبرداری از روش تدریس آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) اظهار داشت: بررسی جلسات درسی ایشان در حوزه فقه، اصول و تفسیر قرآن نشان می‌دهد که تدریس ایشان از نظم علمی و انسجام قابل توجهی برخوردار بود و مطالب را با بیانی شیوا و روشن به شاگردان منتقل می‌کردند.

وی افزود: یکی از ویژگی‌های مهم روش تدریس ایشان، ورود و خروج منظم به مباحث بود؛ به این معنا که مطالب را با مقدمه و چینش علمی مناسب ارائه می‌کردند و از پراکنده‌گویی پرهیز داشتند؛ همچنین در جلسات درس، زمینه مشارکت فعال طلاب را فراهم می‌ساختند و برای طرح پرسش و پاسخ‌گویی به سؤالات آنان اهتمام ویژه‌ای داشتند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری تأکید کرد: این شیوه تدریس، افزون بر انتقال دانش، قدرت تحلیل و روحیه پرسشگری را در شاگردان تقویت می‌کرد و زمینه پرورش نیروهایی را فراهم می‌آورد که بتوانند در آینده مسئولیت‌های علمی و آموزشی حوزه‌های علمیه را بر عهده بگیرند.

وی ادامه داد: آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) با صرف وقت و توان علمی خود برای تربیت نسل‌های بعد، در حقیقت آینده حوزه‌های علمیه را مورد توجه قرار داده بودند و درصدد پرورش استادانی بودند که بتوانند در خدمت حوزه، شریعت اسلام و معارف اهل‌بیت(ع) فعالیت کنند.

حجت الاسلام فخار شاکری در تبیین فرصت‌های علمی و پژوهشی حاصل از تدفین آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) در مشهد اظهار داشت: یکی از اقدامات ضروری در این زمینه، گردآوری و سامان‌دهی آثار علمی، دست‌نوشته‌ها و تقریرات درسی ایشان است.

وی افزود: مؤسسات علمی و پژوهشی مشهد، به‌ویژه مؤسسه‌ای که از سوی خود آیت‌الله وحید خراسانی در این شهر تأسیس شده است، می‌توانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند و با پذیرش مسئولیت، آثار و دست‌نوشته‌های ایشان را گردآوری و در قالب مجموعه‌های مکتوب و نرم‌افزارهای علمی منتشر کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری با بیان اینکه حفظ آثار مکتوب تنها بخشی از مسئولیت مراکز علمی است، خاطرنشان کرد: مسئله مهم‌تر، شناسایی و استخراج روش علمی، پژوهشی و آموزشی ایشان است؛ مراکز حوزوی و پژوهشی باید با بررسی آثار، دست‌نوشته‌ها و تقریرات شاگردان ایشان، مؤلفه‌های روش علمی این مرجع فقید را شناسایی و برای بهره‌گیری در عرصه آموزش، پژوهش و تبلیغ دینی تدوین کنند.

وی با اشاره به محوریت روایات و کلمات اهل‌بیت(ع) در روش علمی آیت‌الله العظمی وحید خراسانی(ره) بیان کرد: یکی از ویژگی‌های ارزشمند روش علمی ایشان، اتکا به متون دینی و روایی در ارائه مباحث فقهی و اصولی بود؛ این رویکرد می‌تواند برای حوزه‌های علمیه در بازسازی و تقویت نظام آموزشی و پژوهشی الگو باشد.

میراث علمی اهل‌بیت(ع) باید در نظام قانون‌گذاری کشور نیز نمود پیدا کند

حجت الاسلام فخار شاکری با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از میراث علمی اهل‌بیت(ع) در عرصه‌های اجتماعی و تقنینی اظهار داشت: پس از شناسایی و استخراج روش علمی بزرگان حوزه، باید زمینه استفاده از این میراث در مراحل بعدی، به‌ویژه در عرصه قانون‌گذاری، فراهم شود.

وی تصریح کرد: محتوای برگرفته از متون دینی و معارف اهل‌بیت(ع) باید در فرایند تدوین و تصویب قوانین مورد توجه قرار گیرد تا به‌جای اقتباس صرف از قوانین دیگر کشورها و تلاش برای بومی‌سازی آن‌ها، بتوانیم قوانین مورد نیاز جامعه را بر اساس فرهنگ اسلامی و ایرانی تدوین و تصویب کنیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری با اشاره به حدیث شریف امام رضا(ع) درباره معرفی محاسن کلام اهل‌بیت(ع) افزود: یکی از مصادیق تحقق این آموزه، بهره‌گیری از میراث علمی اهل‌بیت(ع) در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی است؛ میراثی که طی قرن‌ها با مجاهدت و تلاش عالمان و فقهای شیعه به نسل‌های بعد منتقل شده است.

وی با اشاره به تلاش مستمر عالمان شیعه برای حفظ و انتقال معارف دینی خاطرنشان کرد: بزرگان حوزه در طول تاریخ، با وجود دشواری‌ها و محدودیت‌های فراوان، از تلاش علمی دست نکشیدند و برای انتقال معارف اهل‌بیت(ع) به نسل‌های آینده اهتمام داشتند. در این میان، مرحوم آیت‌الله تبریزی نیز از عالمانی بودند که بنا بر نقل خودشان، حدود ۴۰ سال تعطیلی در فعالیت علمی نداشتند.

حجت الاسلام فخار شاکری با اشاره به فقدان چند تن از مراجع و فقهای برجسته در ماه‌های اخیر گفت: در کمتر از یک سال، جامعه علمی و حوزوی شاهد فقدان سه شخصیت برجسته، رهبر شهید، آیت‌الله یزدی و آیت‌الله وحید خراسانی بوده است که این اتفاق برای جامعه حوزوی و به‌ویژه مردم مشهد، ضایعه‌ای سنگین به شمار می‌رود.

وی با یادآوری فقدان سه فقیه برجسته در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴، شامل آیت‌الله تبریزی، آیت‌الله فلسفی و آیت‌الله مروارید، ابراز امیدواری کرد: خداوند متعال به برکت حضور فقها و عالمان دیگر، خلأ ناشی از فقدان این بزرگان را جبران کند و توفیق دهد حوزه‌های علمیه با تلاش و مجاهدت، مسیر انتقال معارف دینی و پاسداری از میراث علمی اهل‌بیت(ع) را ادامه دهند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری تأکید کرد: این میراث علمی طی قرن‌ها با مجاهدت عالمان و فقها حفظ شده است و امروز نیز وظیفه داریم با تلاش علمی و فرهنگی، زمینه استمرار آن را فراهم کنیم و در مسیر تقویت نظام اسلامی و رساندن این امانت به دست مبارک حضرت ولی‌عصر(عج) گام برداریم.

انتهای پیام/

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha